Mindful in je relaties

Goede menselijke relaties kunnen onze meest waardevolle, betekenisvolle en bevredigende ervaringen zijn. Maar ze zijn ook vaak een achtbaan die ons heen en weer slingert tussen geluksgevoel en verdriet. Het zijn de mensen die het dichtst bij ons staan die de meest extreme gevoelens kunnen losmaken.

Mindfulness wordt meestal toegepast als een manier om bewust te leven. Maar het is veel meer dan tot rust komen en goed door te ademen. Het is een mindset om na te denken over wat belangrijk is in je leven en daar verantwoordelijkheid voor te nemen.

Wat bepaalt gezonde relaties?

Meer specifiek is de vraag “Wat zijn de sleutelelementen die een duurzame relatie bepalen?”
Wanneer wij ons niet bewust zijn van de antwoorden op deze vraag, kan het moeilijk zijn om te bepalen of ons gedrag in een relatie ons helpt of hindert. Ons denken en doen kan een relatie beter of slechter maken. Daarom is het goed om de beweegredenen achter onze inbreng te overwegen.

Net zoals bij een huis, bepaalt een solide fundament of de andere elementen van het bouwwerk duurzaam zijn. Zit er instabiliteit in de basis, dan lijdt alles wat je er op bouwt daaronder.

De basis van een gezonde relatie is een afspraak tussen de partners over liefde, respect en onvoorwaardelijke acceptatie. Dat laatste is tegenwoordig moeilijk voor mensen, omdat veel relaties meer lijken op het constant vergelijken van de inbreng. De bereidheid om bij te dragen wordt dan bepaald door de bijdragen van de ander.
Dit lijkt op het voorbeeld van iemand die voor een lege houtkachel staat en zegt “Geef mij warmte, dan geef ik je hout!”. Zo werkt het niet bij een vuurtje en zeker niet in een relatie. In een normale (volwassen) relatie geef je warmte aan je partner en ga je uit van wederkerigheid. Dat is een kwestie van vertrouwen zonder angstvallig de momentele bijdragen bij te houden.

Pijlers op het fundament van vertrouwen

Onvoorwaardelijke acceptatie laat de partners in hun waarde zonder oordeel, afwijzing, manipulatie of beheersing. Dit fundament ondersteunt alle andere elementen die samen een gezonde relatie bepalen. Deze ‘steunen’ (pijlers) zijn de volgende:

1. De pijler van Liefde

Deze eerste steun is van nature onvoorwaardelijk. Liefde is blind voor tekortkomingen en accepteert de ander ondanks minder positieve gewoontes en gedragingen. Echte liefde erkent dat niemand perfect is een accepteert dit volledig. Liefde geeft om alle onderdelen van de ander, lichaam, ziel, geest, dromen en bestemmingen. Liefde is geen gevoel maar een keuze.

Onvoorwaardelijke liefde kan één van de moeilijkste keuzes zijn die wij als mensen kunnen maken, en met name wanneer wij geen liefde willen of kunnen geven (of voelen). Wanneer iemand er alleen er op uit is om liefde te ontvangen zet dat de relatie onder druk.

Onbaatzuchtige liefde heeft geen problemen met verplichtingen. Maar door de intense individualisering van ons tijdvak komt narcisme steeds vaker voor en uit zich schijnbaar extremer. Je goed voelen in een relatie wordt daarbij buiten jezelf gelegd (in het gedrag of de waarde van de ander, outside-in) in plaats van geïnternaliseerd (inside-out).

2. De pijler van Erkenning

Je partner is één van de belangrijkste personen in je leven, hou haar of hem in ere! Dat uitgangspunt en de individualiteit van die persoon dien je als zodanig te erkennen als kernpunt van de relatie.

Respect tonen spreekt voor zich in een relatie. Maar de intrinsieke eigenschappen van je partner erkennen is een combinatie van volledige acceptatie, waarderen en in waarde laten. Het is de acceptatie van de ander zoals die is.

Erkenning wordt vaak verkeerd gebruikt en misbruikt, met name in het huwelijk en andere duurzame relaties. Veel mensen zien respect en erkenning als iets dat ze verwachten van hun partner. “Jij moet mij erkennen als de belangrijkste persoon in jouw leven.” Maar de realiteit is dat je iemands erkenning niet krijgt, maar het aan de ander geeft. Eisen is onvolwassen claimgedrag.

  • Erkenning: waardering om wie je bent (acceptatie authenticiteit), de rol van de ander binnen de relatie, het waarderen van de status en de volwaardigheid van de ander.
  • Respect: waardering (of niet) om wat je doet (respecteer beslissingen), kwaliteiten

Erkenning en respect zijn verschillende de dingen. Mensen kunnen jouw respect geleidelijk verdienen of het in een oogwenk weer verliezen. Je kan ook iemands acties, instelling of gedrag op sommige momenten wel of niet respecteren, maar hem/haar blijven erkennen door de manier waarop je jezelf tegenover de ander opstelt, met name in het openbaar. Bv. “Je gedraagt je – weer eens – als een eikel (weinig respect)… maar toch hou ik van je zoals je bent (erkenning)”.

3. De steun van Zelfbeheersing

Onrust tijdens meditatie

Zelfbeheersing is de kern van een volwassen karakter. Het betekent dat je doelen en taken stelt en vervolgens de nodige inspanning levert om ze te bereiken of uit te voeren. Soms is de beste oefening in zelfbeheersing om van iemand te houden ook wanneer je het gevoel van (romantische) liefde kwijt bent.

Liefde kan je als een werkwoord zien. Als in liefhebben, liefde geven, ook al is de passie op het moment niet aanwezig. Liefde is de keuze die door zelfbeheersing wordt toegepast en gaat hand in hand met volwassenheid en verantwoordelijkheid. Het ziet af van de optie om anderen de schuld te geven van onze eigen keuzes in relaties. In elke relatie, ook niet-intiem, tonen de partners hun vertrouwen in elkaar (en zichzelf) door consistent aan te tonen dat ze hun emoties en gedrag kunnen beheersen.

Zelfbeheersing is een keuze in het interval tussen prikkel en respons. Een reactie is vaak instinctief, bv. boos en vinnig, een respons een bewuste afweging (en vaak een vraag om opheldering).

4. De steun van Verantwoordelijkheid

Verantwoordelijkheid houdt in dat je jouw rol accepteert in wat er gebeurt en dat niet afschuift op anderen of omstandigheden. Bij overmacht hebben de betrokkenen meestal begrip waarom je niet, of beperkt aansprakelijk bent, ook al neem je de verantwoordelijkheid op je.

Het is ook je reacties zowel als je responsen claimen voor jezelf en daardoor vaker voor een respons kiezen. Iemand die zich verantwoordelijk gedraagt, doet dat zonder begeleiding of instructies van anderen. Ze komen verplichtingen zo goed mogelijk na. Persoonlijke verantwoordelijkheid nemen is een teken van een goed karakter. Het is de bereidheid om omstandigheden te accepteren voor wat ze zijn en verstandige keuzes te maken die stroken met je principes. Verantwoordelijkheid loopt niet weg van problemen, uitdagingen of relaties wanneer het tegenzit.

5. De steun van Waarheid

Volwassen mensen houden zich aan de feiten en aantoonbare waarheden. Ze weten het verschil tussen overtuigingen, gevoelens, meningen en waarheid. Leeftijd is niet de factor die volwassenheid bepaald, maar karakter en instelling. Onvolwassen mensen houden niet van waarheid omdat het hun tekortkomingen aantoont.

Vertrouwen wordt opgebouwd door consistente verstandige en verantwoordelijke beslissingen. Vertrouwen kan niet geëist of verwacht worden, het kan alleen op den duur verdient worden met consistent gedrag. Persoonlijk vertrouwen wordt verdient door altijd de waarheid te vertellen, zelfs als die waarheid pijn doet. Probeer wel eerlijkheid met tact te combineren want al te eerlijke mensen zijn vaak onuitstaanbaar (zie Jim Carrey in Liar, Liar!).

Mensen vinden de waarheid niet altijd prettig, maar respecteren het doorgaans wel omdat het hen hun positie duidelijk maakt. Elke keer wanneer je van iemand de waarheid te horen krijgt, ontvang je zinvolle informatie om een betere beslissing te nemen of je al dan niet tijd met die persoon door wil brengen.

Waarheden verwoorden is moeilijk en soms uitdagend, maar het is essentieel in het opbouwen van elke relatie die de moeite waard is om in te investeren. De beste aanpak is om wat jij ziet als waarheid niet (alleen) als een opinie in te brengen, maar boven water te brengen via open vragen.

6. De steun van Geloof

Geloof in elkaar binnen een relatie is de consistente demonstratie dat je verbonden wil zijn om eerlijk en waarachtig te spreken en handelen. Angst heeft zijn oorsprong in een verwachting van de slechtst mogelijke uitkomst. Geloof in elkaar komt vanuit hoop voor het beste mogelijke.

Het gevolg van geloof in een relatie is dat beide partners zichzelf kunnen zijn – en 100% eerlijk – wanneer ze werken aan de de doelen binnen hun relatie. Geloof in de ander kan alleen toenemen samen met de ervaring van consistent onvoorwaardelijke acceptatie, liefde, waarheid, eerlijkheid en eer.

Geloven in elkaar begint met het onvoorwaardelijke geloof in de goede intenties van de partner in alles. Wanneer je uitgaat van ‘kwade bedoelingen’, dan is de basis van de relatie niet meer aanwezig. Wanneer je partner iets zegt of doet dat je raakt, vraag dan altijd eerst naar de intenties voordat je reageert of een respons geeft.

7. De steun van Visie

Verstandige mensen zorgen proactief voor dagelijkse gewoontes en relaties die hun visie op de toekomst versterken en hen herinneren aan wie ze zijn. Wanneer mensen deze steun van visie inbouwen in hun relatie, dan delen ze de kennis van elkaars passie, identiteit en roeping voor de toekomst. Wanneer mensen een visie delen worden vertrouwen, eer en waarheid nog belangrijker voor de relatie.

Zonder vertrouwen, waarheid en eerlijkheid in een relatie heeft de visie geen inhoud. Gedeelde visie bevordert aansprakelijkheid zodat wanneer obstakels zich – onvermijdelijk – voordoen, de steun van de gedeelde visie de verbinding in de relatie versterkt. De gedeelde visie beschermd ook tegen vergeten of per abuis geen prioriteit meer krijgen.

Conclusie mindfulness in relaties

Wil je een diepere kwaliteit in jouw relaties met andere mensen? Wil je relaties die je een rijker leven geven aan jezelf en anderen? Zo ja, dan is het aan te bevelen om deze 7 mindfulness steunen van relaties ter harte te nemen en je er aan te verbinden. Maak er actiepunten van voor regelmatige reflectie, ieder voor zich en samen.

Onderzoek je instelling voor elke van deze 7 gebieden en vraag jezelf af:

  • Kunnen mijn partner en vrienden zichzelf zijn in mijn aanwezigheid?
  • Gedraag ik mij op een manier waarmee ik andere mensen eer?
  • Vertel ik mensen de waarheid over wat ik mijn hart voel?
  • Reageer ik volwassen in stressvolle situatie, or reageer ik en geef anderen de schuld van mijn instelling en mijn gedrag?

Denk eraan dat alleen zelf jouw keuzes kan beheersen in de bovenstaande steunen. Niemand anders kan je waardering voor anderen bewaken. Wat jij ziet als waarheid is jouw verantwoordelijkheid. Niemand kan iets doen aan jouw zelfbeheersing of verantwoordelijkheid. En niemand anders kan jouw visie en geloof uitdragen.

De kwaliteit van de relaties die je ontwikkeld is uiteindelijk jouw zaak, samen met je partner(s).

Bron: Dit artikel is gebaseerd op een document (en video presentaties) over de pijlers die de kwaliteit van je relatie(s) bepalen. Dit is onderdeel van de Mindfulness cursus van Kain Ramsey (Achology.com: Academy of modern, applied psychology) op Udemy.com. Zeer uitgebreid maar van harte aanbevolen.

Nog even het volgende…

Plaats een reactie