Deugden en waarden

Je instelling in het leven, je ‘mindset’, wordt bepaald door de waarden, deugden en normen die jij wilt nastreven. Waarden zijn de zaken die jij het meest belangrijk acht in je leven om je denken en handelen aan te toetsen. Deugden zijn de eigenschappen die je wilt nastreven. Normen zijn veelal sociaal bepaald maar ook een persoonlijk keuze om ze wel of niet te accepteren. Helaas nemen de meeste mensen niet de tijd om eens echt over deze zaken na te denken.

Deugden - Epictetus, stoïcijnse filosoofStoïcisme – van oud naar modern

Een filosofische stroming die de afgelopen jaren weer aan populariteit wint, is het Stoïcisme. Dit is niet te verwarren met de verbasterde betekening van ‘stoïcijns’ in het Nederlands. Dat laatste slaat op iemand met een onverstoorbare instelling (en is een beetje een saaie piet). Als filosofie is het een praktische levensbeschouwing uit het klassieke Griekenland die ook later in het Romeinse rijk veel aanhangers had. Het is een instelling die verrassend genoeg heel goed in te passen is in de moderne maatschappij.

Wat zijn de kerndeugden die de Stoïcijnen nastreefden?

  • Wijsheid en nuchterheid: een goed karakter, een goed inschattingsvermogen, hogere doelen stellen, vindingrijkheid en het accepteren van de zaken die we niet kunnen beheersen. Leef bewust om je kwaliteiten optimaal te ontwikkelen en te gebruiken.
  • Moed en doorzettingsvermogen: zelfvertrouwen, liefde voor je werk, doorzetten, en volhardend zijn met betrekking tot zaken die we liever uit de weg gaan. Werk actief om zelfstandig te zijn in denken en handelen.
  • Rechtvaardigheid: empathie, redelijkheid, vriendelijkheid, rekening houden met anderen, anderen willen helpen en weigeren anderen te benadelen. Streef het bewust na als basis voor je eigen karakter.
  • Matigheid: beheers je emoties, eet bescheiden, leef duurzaam, gedraag je beschaafd. Zoek de gulden middenweg in gedachten en gedrag.

Beheersing en mindset

Een kernthema van deze mindset is “het accepteren van wat we niet kunnen beheersen”. Waarom is een stoïcijn zo “uitgestreken”? Niet omdat hij of zij de emotie onderdrukt, maar door herkenning van emoties als iets waarover je controle hebt. Bv. iemand geeft je geen voorrang of zegt iets lelijks tegen je. Je kan je dan kwaad maken, maar waarom? Hoewel je de daad van de ander niet kan beïnvloeden, heb je wel invloed op de emotie (boosheid) die bij je opkomt. En die emotie is jouw interpretatie en niet een noodzakelijke consequentie van de handeling van de ander.

Je kan aan de hand van deze overwegingen je eigen filosofie bepalen. Maar er zijn uiteraard nog veel meer waarden en deugden waaruit jij een persoonlijke keuze kan maken. Zie o.a. deze Kernwaarden lijst en een andere insteek in het artikel Geen normen en waarden, maar deugden.

Zie ook De blije Stoïcijn.